ಗೋವತ್ಸ ದ್ವಾದಶಿ ---- ನಂದಿನಿ ವ್ರತ
GoVatsa Dwadasi ---- Nandini Vritha
ಗೋವತ್ಸ ದ್ವಾದಶಿ (ನಂದಿನಿ ವ್ರತ): ಮಹತ್ವ, ಪೂಜಾ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಹಿಂದೂ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಗೋವಿಗೆ ಅತ್ಯುನ್ನತವಾದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಗೋಮಾತೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿ ನೋಡದೆ, ತ್ರಿಕೋಟಿ ದೇವತೆಗಳ ವಾಸಸ್ಥಾನವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಪವಿತ್ರ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ 'ಗೋವತ್ಸ ದ್ವಾದಶಿ' (ಅಥವಾ ನಂದಿನಿ ವ್ರತ) ಅತ್ಯಂತ ವಿಶೇಷವಾದುದು.
ಗೋವತ್ಸ ದ್ವಾದಶಿ ಎಂದರೇನು? ಗೋವತ್ಸ ಎಂದರೆ ಗೋವು (ಹಸು) ಮತ್ತು ವತ್ಸ (ಕರು). ಆಶ್ವಯುಜ ಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷದ (ಅಥವಾ ಆಚಾರಣೆಯಂತೆ ಬರುವ) ದ್ವಾದಶಿ ತಿಥಿಯಂದು ಕರು ಸಹಿತ ಹಸುವನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದು ಈ ಹಬ್ಬದ ವಿಶೇಷತೆ. ನಿತ್ಯವೂ ಗೋಸೇವೆ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದರೂ, ಈ ದಿನದಂದು ಎಲ್ಲರೂ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಗೋಸೇವೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ.
ನೇರ ಪೂಜೆ ಅಥವಾ ಪರ್ಯಾಯ ಸೇವೆ: ನಮ್ಮ ಬಳಿ ಹಸುವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಚಿಂತಿಸಬೇಕಿಲ್ಲ; ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಹಸುವನ್ನು ಸಾಕಿರುವವರಿಗೆ ಹಸುವಿನ ಆಹಾರವಾದ ಹುಲ್ಲು, ಹಿಂಡಿ, ಸೊಪ್ಪು ಮುಂತಾದುವನ್ನು ನೀಡಿ ಪುಣ್ಯ ಪಡೆಯಬಹುದು.
ಚಿತ್ರ ಪೂಜೆ: ಇಂದು ಕರು ಸಹಿತವಾದ ಗೋವಿನ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ಅಥವಾ ತಯಾರಿಸಿ, ಗವಾಂತರ್ಯಾಮಿ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಆವಾಹಿಸಿ ಅಲಂಕರಿಸಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಅಥವಾ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಹಾಲಿನಿಂದ ಹಸುವಿನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು.
ಅರ್ಘ್ಯ ಮಂತ್ರ: ಕ್ಷೀರೋದಾರ್ಣವ ಸಂಭೂತೇ ಸುರಾಸುರ ನಮಸ್ಕೃತೇ | ಸರ್ವದೇವಮಯೇ ಮಾತ: ಗೃಹಾಣಾರ್ಘ್ಯಂ ನಮೋಸ್ತುತೇ ||
ಆಚರಣೆಯ ವಿಶೇಷ ನಿಯಮಗಳು ಆಹಾರ ಪಥ್ಯ: ಗೋವತ್ಸ ದ್ವಾದಶಿಯ ದಿನದಂದು ಎಣ್ಣೆಯಿಂದ ಕರಿದ ವಸ್ತುಗಳು, ಹಸುವಿನ ಹಾಲು, ಮೊಸರು, ಮಜ್ಜಿಗೆ ಮತ್ತು ತುಪ್ಪವನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಅಥವಾ ಸೇವಿಸುವುದನ್ನು ವರ್ಜ್ಯ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಗೋಗ್ರಾಸದ ಮಹತ್ವ : ನಿತ್ಯದ ಪೂಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೂ ಗೋಗ್ರಾಸ (ಹಸುವಿಗೆ ತುತ್ತು ನೀಡುವುದು) ನೀಡುವುದರಿಂದ ನೂರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಿದಷ್ಟು ಮಹಾಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
ಪಂಚಗವ್ಯದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಹಸುವಿನಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಐದು ದ್ರವ್ಯಗಳಾದ ಹಾಲು, ಮೊಸರು, ತುಪ್ಪ, ಮೂತ್ರ ಮತ್ತು ಸಗಣಿ ಇವುಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯೇ 'ಪಂಚಗವ್ಯ'.
ವೇದಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಮಾನವ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಹಸು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು (ಗೋದುಗ್ಧ, ಗೋಘೃತ, ಗೋಮೂತ್ರ, ಗೋಮಯ) ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಪಂಚಗವ್ಯವು ನಮ್ಮ ಪಾಪಗಳನ್ನು ದಹಿಸಿ ದೇಹ ಹಾಗೂ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.
ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ : ವಸಿಷ್ಠರ ನಂದಿನಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ :
ಭವಿಷ್ಯ ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ, ಗೋವತ್ಸ ದ್ವಾದಶಿಯು ದೇವತೆಗಳ ಕಾಮಧೇನುವಿನ ವಂಶಸ್ಥಳಾದ ದಿವ್ಯ ಗೋವು 'ನಂದಿನಿ' ಮತ್ತು ಅದರ ಕರುವಿನ ಕಥೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ದಿನವನ್ನು 'ನಂದಿನಿ ವ್ರತ' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಒಮ್ಮೆ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಗಾಧಿ ರಾಜನ ಮಗ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಬೇಟೆಯಾಡಲು ಹೋಗಿ ಬಾಯಾರಿಕೆಯಿಂದ ಬಳಲಿ ವಸಿಷ್ಠ ಋಷಿಗಳ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಬಂದನು. ವಸಿಷ್ಠರು ಅತಿಥಿಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವದಿಂದ ಸತ್ಕರಿಸಿ, ತಮ್ಮ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗೋವು ನಂದಿನಿಯ ಸಹಾಯದಿಂದ ಅತಿಥಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಹಣ್ಣುಗಳು, ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ರತ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಭಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದರು. ನಂದಿನಿಯ ಅದ್ಭುತ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಂಡ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಅದನ್ನು ತನಗೆ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಕೇಳಿದನು. ಆದರೆ ವಸಿಷ್ಠರು ಧರ್ಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಅದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಕೋಪಗೊಂಡ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ನಂದಿನಿಯನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲು ಮುಂದಾದಾಗ, ನಂದಿನಿಯು ತನ್ನ ದಿವ್ಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಸೈನಿಕರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಿತು. ಈ ಘಟನೆಯಿಂದ ಕ್ಷಾತ್ರತೇಜಸ್ಸಿಗಿಂತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ತೇಜಸ್ಸು (ತಪಸ್ಸಿನ ಶಕ್ತಿ) ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಎಂದು ಅರಿತ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು, ತನ್ನ ರಾಜ್ಯಾಧಿಕಾರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕಠಿಣ ತಪಗೈದು ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಯಾದನು. ಉಪಸಂಹಾರ ಮೂವತ್ಮೂರು ಕೋಟಿ ದೇವತೆಗಳ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಗೋವು ನಮಗೆ ಸಮೃದ್ಧಿಯಾದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಮಹಪೂಜ್ಯ ಗೋವಿಗೆ ನಮ್ಮಿಂದ ಯಥಾಶಕ್ತಿ ಮೇವು ನೀಡಿ, ಅದರ ಉಪಕಾರವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವುದು ನಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯ.
ಗೋಹತ್ಯೆಯಂತಹ
ಮಹಾಪಾಪಗಳು ಇಂದು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ
ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದು ನಮ್ಮ ದೌರ್ಭಾಗ್ಯ;
ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ
ಗೋಮಾತೆಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಪೂಜೆಯ
ಮಹತ್ವವನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ
ತಲುಪಿಸುವುದು ಅತ್ಯಾವಶ್ಯಕವಾಗಿದೆ.
------------------------- Hari Om -----------------------
No comments:
Post a Comment